Page 255 - kpi20530
P. 255
25
ด้านเศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ และสิ่งแวดล้อม ภายใต้เป้าหมายที่มีความหลากหลายและแตกต่าง
กัน เช่น ต้องการให้เป็นเมืองที่ก้าวหน้าด้านเทคโนโลยี เมืองสำหรับผู้สูงอายุ มีสุขพลานามัยที่ดี
มีคุณภาพชีวิตที่ดี ภายใต้สิ่งแวดล้อมที่มีคุณภาพ สะดวก สะอาด ปลอดภัย รองรับสังคม
ในอนาคต
เครือข่ายการขับเคลื่อนเพื่อการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำฝายพญาคำ
เหมืองฝายเป็นภูมิปัญญาในการจัดการน้ำสำหรับการเกษตรของชุมชนในภาคเหนือ
ตอนบน ด้วยสภาพทางภูมิประเทศเป็นพื้นที่ต้นน้ำลำธารขนาดใหญ่ของประเทศไทยที่ประกอบด้วย
พื้นที่ภูเขาสูง ที่ดอนเชิงเขามากถึงสามส่วนของพื้นที่ มีที่ราบลุ่มระหว่างหุบเขาเพียงหนึ่งส่วนของ
พื้นที่ การบุกเบิกพื้นที่สำหรับทำนาทำได้ในพื้นที่ราบในหุบเขา ที่นาจึงมีสภาพลดหลั่นเป็นชั้นๆ
มิได้เรียบเสมอกัน ดังนั้น ในการดึงน้ำเข้าสู่ที่นาจึงมีการคิดค้นการสร้างฝายกั้นลำน้ำในตำแหน่งที่
สูงกว่าแปลงนา แล้วขุดลำเหมืองจากหน้าฝายให้น้ำไหลเข้าสู่ที่นา เพื่อให้ทุกคนมีน้ำสำหรับทำนา
เพียงพออย่างเป็นธรรมเสมอกัน โดยมีองค์กรเหมืองฝายที่มีบทบาทในการจัดการ ตามข้อตกลง
เหมืองฝายที่สมาชิกผู้ใช้น้ำได้กำหนดร่วมกัน ในภาคเหนือตอนบนมีเหมืองฝายจำนวนถึง
4,000 กว่าแห่ง ซึ่งมีการสืบสานภูมิปัญญามาอย่างต่อเนื่องจนเป็นวิถีวัฒนธรรม จารีตประเพณี และ
ภูมิปัญญาในการจัดการน้ำของชุมชน ที่ยังคงยึดถือและปฏิบัติสืบมาอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน
อย่างไรก็ตาม ระยะหลังภูมิปัญญาและความรู้ท้องถิ่นเคยจรรโลงสังคมมา ได้สูญเสียไปเพราะ
ผลของการผลิตตามระบบใหม่ ตามกระแสทุนนิยม การจัดการทรัพยากรน้ำโดยระบบเหมืองฝาย
น่าที่จะได้รับการฟื้นฟูให้มีพื้นที่ มีบทบาทจรรโลงสังคมล้านนา เพื่อเป็นทางเลือกในการประยุกต์ใช้
ในบริบทการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมอย่างเหมาะสม
ฝายพญาคำ นับเป็นอีกหนึ่งคุณูปการที่พญาคำได้สร้างฝายและลำเหมืองลูกนี้ เพราะ
นอกจากจะหล่อเลี้ยงชีวิตชาวเกษตรกรในเขตอำเภอสารภีแล้วนั้น ในวันนี้ปรากฏการณ์ความเจริญ
เติบโตของเมืองเชียงใหม่ ได้ทำให้น้ำเสียจากเมืองไหลสู่ลำเหมืองพญาคำ และไหลลงสู่พื้นที่
เกษตรกรรมของอำเภอสารภี โดยเฉพาะอย่างยิ่งตำบลชมภูได้รับผลกระทบอย่างหนัก ทั้งนี้
การแก้ปัญหาต้องได้รับความร่วมมือจากกลุ่มเกษตรกรผู้ใช้น้ำ ประชาชน และเทศบาลตำบลชมภู
ช่วยกันกำจัดวัชพืชหน้าฝาย เปิดประตูฝาย เพื่อผันน้ำดีจากน้ำปิง ไล่น้ำเสียที่ตกค้างออกจาก
ลำเหมือง เร่งแก้ไข กู้คืนสู่สภาพเดิม ในขณะเดียวกันก็จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจาก
หน่วยงานต่างๆ ภายนอกพื้นที่ ที่เกี่ยวข้องทั้งในด้านการบริหารจัดการ การแก้ปัญหา และที่สำคัญ
รางวัลพระปกเกล้า’ 62
